Ogród dla seniora – narzędzia, które ułatwiają pracę, korzyści zdrowotne i psychiczne

Ogrodnictwo to nie tylko pasja, ale również doskonały sposób na poprawę jakości życia, szczególnie w starszym wieku. Ogród staje się przestrzenią, w której seniorzy mogą realizować swoją miłość do przyrody, korzystać z aktywności na świeżym powietrzu, a tym samym poprawiać kondycję fizyczną i psychiczną.

Niestety, wraz z wiekiem niemal zawsze pojawiają się pewne ograniczenia – ból stawów, trudności w poruszaniu się czy mniejsza siła w rękach. Bywa tak, że niektóre prace w ogrodzie stają się wyzwaniem.

Narzędzia, które ułatwiają seniorom pracę w ogrodzie

Warto zacząć od dostosowania narzędzi ogrodniczych do możliwości fizycznych seniora. Oto kilka przykładów, co może zredukować wysiłek i sprawić, że prace ogrodowe staną się lżejsze:

1. Narzędzia teleskopowe – idealne do prac wymagających sięgania do wyższych części roślin. Pomogą przy jak przycinaniu krzewów, drzew czy kwiatów na dalekiej rabacie. Dzięki regulowanej długości, seniorzy nie muszą sięgać wysoko ani kucać, co zmniejsza ryzyko urazów i nadmiernego zmęczenia.
2. Ławeczki ogrodowe z funkcją stolika – to niezwykle przydatne akcesorium, które pozwala na chwilę odpoczynku podczas pracy w ogrodzie. Wiele z nich ma wbudowane miejsce do przechowywania narzędzi. Taki schowek sprawia, że praca staje się bardziej zorganizowana i mniej męcząca, bo nie wędrujemy wielokrotnie w ciągu dnia w poszukiwaniu jakiegoś narzędzia, nasion albo rękawic. Dodatkowo, ławeczka z funkcją podparcia może stanowić wsparcie przy wstawaniu, co jest szczególnie ważne dla osób z problemami ze stawami.
3. Ergonomiczne narzędzia – uchwyty narzędzi ogrodowych, które pasują do kształtu dłoni, mogą znacznie ułatwić prace i zmniejszyć ból stawów, szczególnie w dłoniach. Wiele narzędzi ma antypoślizgowe uchwyty, co zapobiega ich przypadkowemu wyślizgiwaniu się i daje lepszą kontrolę podczas pracy.
4. Stół do przesadzania roślin i innych prac – takie podesty pomagają seniorom unikać schylania się, co jest szczególnie ważne, gdy nie możemy nadwyrężać kręgosłupa i stawów. Dzięki takiemu podwyższeniu zwykle da się wygodnie pracować przy doniczkach, sadzonkach, cebulach czy kwiatach.
5. Nakolanniki – znakomicie chronią stawy kolanowe przed nadmiernym obciążeniem. Nie niwelują bólu ale znacznie ograniczają ryzyko kolejnych kontuzji.

Kłopoty zdrowotne a ogrodnictwo

Z wiekiem pojawiają się często różne dolegliwości, które mogą ograniczać aktywność fizyczną. Bóle stawów, osteoporoza, choroby serca, nadciśnienie czy cukrzyca – to tylko niektóre z problemów zdrowotnych, z którymi seniorzy muszą się zmagać codziennie. Ogrodnictwo może być jednak świetnym sposobem na poprawę kondycji fizycznej, pod warunkiem, że wykonywane jest w bezpieczny sposób. W upalne dni trzeba pić więcej wody i chronić głowę oraz oczy przed słońcem. Dobrze mieć zacienione miejsce do chwili odpoczynku od pracy w ogrodzie.

1. Wzmacnianie stawów – lekkie prace ogrodowe, takie jak podlewanie roślin, przycinanie czy zbieranie owoców, angażują mięśnie i stawy, poprawiając ich elastyczność i wytrzymałość. To naturalny sposób na utrzymanie ciała w ruchu, co zmniejsza ryzyko wystąpienia sztywności i bólów stawów. Sam spacer w ogrodzie działa dobrze na ciało, bo człowiek stworzony jest do ruchu, nie do siedzenia – tak mówi moja znajoma fizjoterapeutka.
2. Lepsza koordynacja i równowaga – ogrodnictwo angażuje całe ciało i wszystkie zmysły, poprawiając równowagę i koordynację. Dzięki regularnym spacerom po ogrodzie czy poruszaniu się w terenie, seniorzy mogą poprawić swoją mobilność i zmniejszyć ryzyko upadków także w domu.
3. Utrzymanie prawidłowej wagi – ogrodnictwo, choć nie jest formą intensywnego wysiłku, pozwala na spalanie kalorii i utrzymanie odpowiedniej wagi ciała. Regularne prace ogrodowe mogą wspomóc w kontrolowaniu poziomu cukru we krwi, co jest szczególnie ważne w przypadku cukrzycy.

Sprawdź nasze poradniki ogrodnicze

Jak ogrodnictwo wspiera psychikę seniora

Ogrodnictwo ma również ogromne znaczenie dla zdrowia psychicznego seniorów. Kontakt z naturą przez niemal wszystkie pory roku, możliwość obcowania z roślinami i obserwowanie ich wzrostu, to doskonały sposób na poprawę samopoczucia. Nie bez powodu dobre domy opieki czy ośrodki rehabilitacji mają zaciszne, zadbane tereny ogrodowe. Oto tylko niektóre korzyści, jakie daje ogrodnictwo:

1. Redukcja stresu i niepokoju – spędzanie czasu na świeżym powietrzu, wśród roślin, ma działanie relaksacyjne. Kontakt z naturą działa uspokajająco, a prace ogrodowe, jak sadzenie kwiatów czy pielęgnowanie roślin, pozwalają skupić się na teraźniejszości, namacalnej rzeczywistości i zapomnieć o codziennych troskach.
2. Poczucie satysfakcji i spełnienia – widok nawet kilku małych, własnoręcznie posadzonych roślin, które kwitną i owocują, daje ogromną radość i satysfakcję. Dla wielu seniorów ogród jest miejscem, w którym często nie bez powodu czują się doświadczonymi ekspertami. Praca w ogrodzie to dla starszych osób okazja do realizowania pasji i twórczej ekspresji.
3. Budowanie więzi społecznych – ogrodnictwo w starszym wieku może sprzyjać integracji z innymi. Wspólne dbanie o ogród w sąsiedztwie czy udział w lokalnych grupach ogrodniczych (ogrody społeczne istnieją w wielu dużych miastach) daje możliwość nawiązywania nowych znajomości, budowania i utrzymywania więzi społecznych, dzielenia się wiedzą.
4. Poprawa koncentracji – ogrodnictwo wymaga skupienia i planowania, co może być doskonałym sposobem na utrzymanie umysłu w aktywności. Planowanie przestrzeni, dobór roślin czy rozwiązywanie problemów związanych z pielęgnacją roślin utrzymuje zdolności poznawcze i pamięć w lepszej formie.

Jakie elementy mogą pomóc seniorom w ogrodzie?

1. Ogród sensoryczny – to przestrzeń stworzona z myślą o angażowaniu różnych zmysłów: wzroku, zapachu, dotyku, słuchu i smaku. Rośliny o intensywnych zapachach, jak zioła, kolorowe kwiaty, tekstura roślin skłaniająca do dotykania, a także owocowe drzewka kipiące kolorami mogą sprawić, że ogród stanie się nie tylko miejscem relaksu, ale i terapii dla zmysłów.
2. Ścieżki ogrodowe – dobrze zaprojektowane ścieżki, z gładkimi nawierzchniami (na przykład ubity żwir, po którym poruszać mogą się nawet wózki) i szerokimi przejściami, pomagają w poruszaniu się po ogrodzie, szczególnie osobom z trudnościami w chodzeniu. Odpowiednio przygotowane zapewniają bezpieczeństwo i komfort.

Więcej na temat ogrodu sensorycznego i ścieżek ogrodowych w książce Cecylii Ciechańskiej „Ogród dla każdego”

Ogród to dla wielu seniorów miejsce, które może przynieść liczne korzyści zarówno fizycznych, jak i psychicznych. Dzięki odpowiednim narzędziom i akcesoriom, takim jak teleskopowe sekatory, podesty czy ławki ogrodowe, prace ogrodowe stają się łatwiejsze i mniej męczące. Warto zadbać o to, aby ogród był przestrzenią dostosowaną do możliwości seniora – zarówno pod względem bezpieczeństwa, jak i komfortu. Czas spędzony na pielęgnacji ogrodu to doskonała inwestycja w zdrowie, radość i jakość życia. Im wcześniej zaczniemy się uczyć dbania o siebie, tym więcej zyska na tym nasz ogród dojrzewający przecież wraz z nami.

Małgorzata Pawik