Kobiety przyszłości – książka o zmianie, która dokonuje się po cichu
Sytuacji kobiet mieszkających na wsi nie można już opisywać wyłącznie przez pryzmat rolnictwa, tradycyjnej rodziny i prowadzenia gospodarstwa domowego. Współczesna polska wieś staje się coraz bardziej zróżnicowana – obejmuje zarówno tereny typowo rolnicze i peryferyjne, jak i dynamicznie rozwijające się strefy podmiejskie. Jej mieszkanki są dziś lepiej wykształcone, bardziej mobilne i aktywniejsze społecznie niż przedstawicielki wcześniejszych pokoleń.
To jednak nie jest historia, która zaczyna się dzisiaj. Wiele z tych kobiet kiedyś szukało swojego miejsca poza wsią. Dziś wracają, ale wracają na własnych warunkach. To one współtworzą współczesną wieś i wyznaczają kierunki jej rozwoju. Są innowacyjnymi liderkami, które zmieniają i doskonalą to, co jeszcze niedawno wydawało się niezmienne.
O kobietach świadomie wybierających życie na wsi, ich planach, marzeniach i sposobach ich realizacji Marysia Sikorska napisała piękne, poruszające historie, które czytelnicy mogą poznać dzięki tej książce.
Marysia, jak mało kto, potrafi słuchać. Wysłuchuje prawdziwych historii i zapisuje je w taki sposób, że stają się poruszającymi opowieściami o kobietach, które mimo przeciwności losu budują swoje życie zakorzenione w tradycji, ale z odwagą patrzą w przyszłość. Nie są to jednak opowieści wyidealizowane. Jest w nich miejsce na trudne decyzje, przemijanie, stratę i powrót do tego, co najważniejsze.
Wartości wyniesione z domu, połączone z wiedzą i doświadczeniem zdobywanymi w różnych miejscach, sprawiają, że losy bohaterek inspirują i mogą stać się drogowskazem dla kobiet poszukujących własnej drogi oraz dla ich córek. Historie zapisane przez Marysię są równie wzruszające, jak prawdziwe. Tak samo prawdziwe jak przemiany, które dokonują się dziś na polskiej wsi.
Współczesnej sytuacji kobiet na wsi nie da się w pełni zrozumieć bez uwzględnienia doświadczeń ich babek i prababek. Można powiedzieć, że książka stanowi naturalną kontynuację opowieści rozpoczętej przez Joannę Kuciel-Frydryszak w „Chłopkach. Opowieści o naszych babkach”. Tamta książka przedstawiała świat polskiej wsi w okresie międzywojennym, rekonstruując rzeczywistość, w której wiejskie kobiety pracowały od świtu do nocy – w gospodarstwie, w domu, przy dzieciach, zwierzętach i osobach starszych. Choć ich praca była niezbędna dla przetrwania rodziny, nie otrzymywały za nią wynagrodzenia, rzadko spotykały się z uznaniem, a ich pozycja społeczna pozostawała bardzo niska.
To dziedzictwo nadal jest częścią tożsamości współczesnych mieszkanek wsi, ale nie oznacza, że ich życie jest prostą kontynuacją dawnego modelu. Zmieniło się niemal wszystko – warunki życia, dostęp do edukacji, technologie, wzorce rodzinne i możliwości zawodowe. Pozostały jednak pracowitość, odpowiedzialność i troska o najbliższych. Dziś do tych wartości dołączyła jeszcze odwaga, by wyznaczać własne cele i konsekwentnie je realizować, nawet wtedy, gdy na pierwszy rzut oka wydają się nieosiągalne.
„Chłopki” opowiadały o kobietach, które rodziły się w świecie, gdzie ich przyszłość w dużej mierze wyznaczały rodzina, płeć i wielkość gospodarstwa. Miały pracować, pomagać matce, wyjść za mąż i urodzić dzieci. Nie było miejsca na własne wybory ani możliwość podążania własną drogą. Dziś kobiety zmieniają świat i zmieniają również polską wieś. Choć na ich drodze wciąż pojawia się wiele przeszkód, potrafią realizować swoje cele i wyznaczać kolejne – takie, które jeszcze niedawno wydawały się poza zasięgiem.
Marysia napisała opowieści o kobietach, które nie godzą się na role narzucone przez innych. Wybierają sprawczość zamiast bierności i odpowiedzialność zamiast rezygnacji. Nawet jeśli na ich drodze pojawiają się przeszkody, znajdują w sobie siłę, by iść dalej.
To książka o zmianie, która dokonuje się po cichu – w gospodarstwach, rodzinach i lokalnych społecznościach. Zmianie, której bohaterkami są kobiety świadomie wybierające własną drogę. I właśnie dlatego warto tę książkę przeczytać. Nie tylko po to, by lepiej zrozumieć współczesną polską wieś, ale przede wszystkim po to, by poznać kobiety, które każdego dnia nadają jej nowy kierunek.
Dorota Peretiatkowicz, Katarzyna Krzywicka-Zdunek – Socjolożki.pl
